4/18/2024
Today from Hiiraan Online:  _
Wararka Maanta- Axad, Sept 15, 2013
Wakiilka Qaramada Midoobay ee Arrimaha Somalia oo ka hadlay Muhiimada uu Shirka Brussels u leeyahay Soomaaliya


Axad, September 15, 2013 (HOL) — Dan-jire Nicholas Kay oo ah wakiilka gaarka ah ee u qaabilsan Qaramada Midoobay Soomaaliya ayaa sheegay in shirka Soomaaliya loogu qabanayo magaalada Brussels ee dalka Belgium uu yahay mid muhiimad weyn u leh Soomaaliya uuna ka duwan yahay shirarkii horay loogu qaban jiray.

Ergayga oo u warramayay BBC-da maanta isagoo kusii jeeda magaalada Brussels oo uu ka furmayo berri shirka looga hadlayo dib-u-dhiska Soomaaliya ayaa sheegay in qorshaha la hor geynayo shirka ay soo diyaarisay dowladda Soomaaliya uuna yahay mid ay leedahay Soomaaliya oo ay iyadu ku dalbanayso waxyaabaha ay doonayso in beesha caalamku ay ka caawiso.

“Heshiiska cusub ee Soomaaliya waxa weeye mid dowladda Soomaaliya ay soo diyaarisay, iyadoo wadatashiyo la yeelatay dhammaan maamullada ka jira dalka iyo dalalka deeqaha bixiya. Waana mid ay iyadu hoggaaminayso, waxaana qodobbadiisa ka mid ah sidii loo qaadi lahaa canshuuraha iyo sidii hay’adaha dowladda dib loogu dhisi lahaa,” ayuu Kay ku yiri wargeysiga.

Su’aal ahayd: Beesha calaamku 22-kii sano ee lasoo dhaafay Soomaaliya waxay u caawin jirtay siyaabo kala duwan, haddaba waa maxay waxyaabaha uu shirkan kaga duwan yahay kuwii hore oo aad aad dhageystayaasha u sheegi karto? Ayuu Mr Kay kaga jawaabay:

“Laba waxyaabood ayuu shirkan uga duwan yahay kuwii hore, tan koowaad waa in shirkani uu yahay mid ay Soomaalidu leedahay oo ay hogaankiisa hayso, wuuna ka duwan yahay sidii loo howlgeli jiray intii ay jireen dowladihii KMG ahaa oo sharciyadooda wax la iska weydiin jiray. Maanta Soomaaliya waxay leedahay dowlad dhab ah oo qaanuun ku dhisan la iskuna halleyn karo oo caalamka oo dhan uu aqoonsan yahay, iyaga ayaana la yimid qodobbada mudnaanta la siinayo. Midda labaad waa qodobbo uu caalamku aqoonsan yahay , beesha caalamkuna way taageeraysaa qodobbadan, waxayna Soomaaliya u caawin doonaan qaab cusub oo looga gun gaaro qodobbadan. Sidaa daraadeed waa mid aad uga duwan kuwii hore waana fursad dhab ah oo baal cusub u rogaysa Soomaaliya.”

Sidoo kale, Kay wuxuu sheegay in Soomaaliya ay kasoo gudbtay xillgii dagaalkii sokeeye iyo qab-qableyaasha, hadda waxaa la joogaa xiligii dhisidda, waxaa la dhisayaa xukuumad, haya’do iyo awood kordhin, beesha calaamkuna aad ayay u taageeraysaa in qorshahan la fulinayo. Isagoo xusay in beesha caalamku ay u muuqato inay mideysay qorshayaasha lagu taageerayo Soomaaliya, waxaana saddexda sano ee soo socda ku bixi doona howshan shan bilyan oo doollar.

Mar la weydiiyay su’aal kale oo ahayd: Ma u maleynaysaa dowladda Soomaaliya ee aad wadashaqeynta leedihiin inay leedahay qaab lagu xaqiiqsan karo in lacagtan aan la is-daba-marin? Wuxuu iyadana kaga jawaabey:

“Waxay ila tahay su’aashan waa mid wanaagsan. Tirooyinku sidoodaba waa cajiib, shan bilyan waxaa laga yaabaa inay tahay hami, laakiin dhab ahaan waxaan la yaabay sida uu u yar yahay kharashku ku baxaya adeegyada muhiimka ah ee Soomaaliya. Qorshaha loogu talo galay soo koobcinta dhaqaalaha Soomaaliya ee uu bangiga caalamku ka caawiyay ee lagu dhisayay maamullada gobollada aad ayay u yaraayeen. Tusaale haddaan u soo qaato dhismaha ciidanka iyo qalabeyntooda lacagta loogu talo galay waa 275 milyan, runtiina waa lacag yar. Marka Soomaaliya la barbar dhigo dalalka ay dagaalladu ka dhaceen sida Ciraaq, Afgaanistaan iyo Maali dhaqaalaha ku baxay waxaa aad uga yar midda Soomaaliya.”

Isagoo sii hadlaya ayuu yiri arrinta ku saabsan musuqmaasuqa waa isbedeshay oo horumar weyn ayaa laga sameeyay, tusaale ahaan dalka Norway wuxuu ku caawiyay Soomaaliya 30 milyan oo doollar oo loo isticmaalayo mushaarka shaqalaaha dowladda iyadoo qalab casri ah la isticmaalayo, kaasoo lagu ogaanayo sida lacagtaas loo isticmaalay, waxaan rajeynayaa in mashruucaas uu sii shaqeeyo si beesha caalamku ay u aragto.

Ugu dambeyn, dan-jire Nicholas Kay wuxuu sheegay in mashruucani uu sabab u noqonayo in beesha caalamku ay miiska soo saarto dhaqaalaha ay ugu deeqeyso Soomaaliya iyagoo ku kalsoon in uu meel wanaagsan ku baxayo.

Maxamed Xaaji Xuseen, Hiiraan Online
[email protected]
Muqdisho, Soomaaliya